Optokuplör

Merhaba arkadaşlar, bu yazımızda sizlere optokuplörlerden bahsedeceğiz.

[sam id=”1″ codes=”true”]

Yapısı LED ve foto diyot veya foto transistörden oluşmaktadır. Gövdesi plastiktir ve ışık iletimine uygundur.

Işık Yayan Diyot (LED) kızılötesi ışık yayar. Foto diyor veya transistör, bu ışıktan etkilenir. Bu sayede bir devreye uygulanan gerilim ile ikinci devre kumanda edilmiş olur. Bu iki devre arasındaki bağlantı sadece ışık ile sağlanmış olunur.

Bu sayede daha korumalı bir devre elde etmiş olursunuz..optokuplor

Osilatör

Merhaba arkadaşlar… Bu yazımızda sizlere osilatörlerden bahsedeceğiz.

[sam id=”1″ codes=”true”]osilator_ornekleri

Bir salıncağı salladığınızı düşünün. Hareketleri zaman içerisinde nasıl değişir? Tabi  zamanla durur. Salıncağın durmaması için neler yapılabilir? Sürekli sallamaya devam edilebilir mesela 🙂 .

Osilasyon, Herhangi bir nesnenin belli bir değere göre iki durum arasında zamana göre tekrarlanan değişimdir.

Elektronikte ise osilasyon, yönü ve şiddeti belirli bir düzene göre değişen sinyallerdir. Osilasyon, bazı durumlar hariç istenmeyen bir durumdur. Osilasyon sinyalleri üreten elektrik devrelerine osilatör devresi denir.

Osilatör, belirli bir frekansta testere dişi, üçgen, kare ve sinüs dalga üretmeye yarayan, geri beslemeli yükseltme devresidir.

Osilatöre bir kez elektrik verildiğinde çıkıştan alınan sinyal AC’dir. Bu sinyalin küçük bir bölümü, girişte geri beslenerek girişte yükseltilir.

OSİLATÖRLERİN KULLANIM ALANLARI: Osilatörler televizyon, radyo, telsiz, AM alıcı ve vericiler, FM alıcı ve vericiler gibi sistemlerde genel olarak elektronik haberleşme sistemlerinde ve otomasyon sistemlerinde yaygın biçimde kullanılmaktadır. Kullanım amacı üzerinde durmak gerekirse karışık sistemlerde elemanlar görevlerini yerine getirebilmek için değişik tipte sinyallere ihtiyaç duyar. Örneğin bir mikro denetleyicinin yazılmış olan programı yürütebilmesi için bir kare dalga (saat darbesi) sinyal ile tetiklenmesi gerekmektedir yani en genel ifadeyle osilatörde amaç istenilen yerde istenilen miktarda ve istenilen türden sinyalin üretilmesini sağlamak ve elemanların ihtiyaçlarını gidermektir.

Transistör

Merhaba arkadaşlar… Bu dersimizde sizlere transistörlerden bahsetmek istiyoruz.

[sam id=”1″ codes=”true”]

Transistörler, anahtarlama elemanı olarak kullanılabileceği gibi yükseltme elemanı olarak da kullanılabilir.  NPN ve PNP olarak iki türü vardır. Transistörlerin üç bacağı vardır. Bunlar; emiter, base ve collectordür.

Transistörleri bir çeşmeye benzetebiliriz. Base, musluğun başı gibidir. Elektriğin az yada çok geçmesini sağlar. Collector ise şebeke gibidir. Emiter, suyun musluktan çıktığı yer gibidir.

transistor_musluk

NPN ve PNP Transistörlerin özellikleri:

NPN:

Baseye (+) gerilim verildiğinde; collectorden emiter’e akım geçer.

=Örnek Anahtarlama Devresi=

npn_transistor_anahtarlama

PNP:

Base, şaselendiğinde collectorden emitere akım geçer.

=Örnek Anahtarlama Devresi=

pnp_transistor_anahtarlama

 

Termistör

Merhaba arkadaşlar… Bu yazımızda sizlere termistörü anlatacağız.

[sam id=”1″ codes=”true”]

Termistör, ısıl direnç demektir. Yani ısıya göre direncin değeri değişir. ntc-thermistor

En basit örnek:

ptc-test-devresi

Röle

Röle, bir tür elektrik anahtarıdır. Yani evimizdeki lamba anahtarlarıyla aynı işi yapar. Peki aynı işi yapıyorsa neden farklı bir devre elemanı var?

Bir elektrik anahtarının düğmesine bastığımızda akımın akmasına izin verir, tekrar bastığımızda da engelleriz. Rölede ise bir düğme yoktur. Bunun yerine bir bobin bulunur. Bobin üzerine DC gerilim uygulandığında sabit bir manyetik alan oluşur. Yani bobine enerji verildiğinde mıknatıs elde edilir. Bu da büyük bir avantajdır. Çünkü gerektiği zaman mıknatıslık özelliği gösteren, gerektiği zaman da mıknatıslık özelliğini kaybeden bir cihaz elde etmiş oluruz. Bu özellikten faydalanılarak pek çok ürün geliştirilmiştir. Elektrik motorları, bazı trenler ve kapı zilleri de dahil olmak üzere saymakla bitmez elektromıknatısların kullanım alanları… Bu ürünlerden biri de röledir. Elektromıknatıs yardımıyla hareket ettirilen kontaklar sayesinde elektrikle kontrol edilen bir elektrik anahtarı yapmak mümkün olmuştur.

Şimdi gelelim bu durumun bizler için sağladığı avantajlara… Çevremizden örnekler vermek gerekirse, harekete duyarlı lambalar, uzaktan kumandayla açılıp kapatılabililen prizler, zaman ayarlı prizler, rölelerin pek çok kullanım alanından bazılarıdır. Röle ile büyük güçlü elektrikli cihazlar; dijital devreler yardımıyla kontrol edilebilir olmuştur. Bu zaten transistör gibi elemanlarla da yapılabiliyordu ancak röle kullanmanın sağladığı bazı avantajlar var.

Röle kullanmanın avantajları

Bunlardan en önemlisi, rölenin elektriksel izolasyon sağlamasıdır. Düşük voltajlı dijital bir devreyle şehir şebekesine bağlı yüksek voltajlı bir elektrik devresi kontrol edileceği zaman güvenlik gerekçesiyle bu iki devre arasında elektriksel bir bağlantının olmaması istenir. Rölenin bobini ve kontakları arasında hiçbir elektriksel bağlantı bulunmadığından röleler böyle uygulamalarda tercih sebebidir. Transistörle anahtarlama yapıldığında ise yükün voltaj referansıyla transistörün bağlı olduğu dijital devrenin voltaj referansının aynı olması gerekir. Bu da yüksek voltajlı uygulamalarda büyük bir güvenlik riskidir. Diğer bir avantaj ise verimdir. Çoğu büyük güçlü uygulamada röle kullanıldığında transistöre göre daha az enerji boşa harcanır.

Röle kullanmanın dezavantajları

Bir transistörle röleyi karşılaştıracak olursak transistörün anahtarlama hızı kHz seviyelerindeyken rölenin bu hıza ulaşması mümkün değildir. Örneğin bu sebeple büyük güçlü bir lambanın parlaklığı kontrol edilecekse röle kullanılamaz. Küçük güçlü ve pille çalışan uygulamalarda transistör kullanmak daha az enerji harcayacaktır.

Röleler nasıl kullanılır

Bir rölenin iki tanesi bobin bacağı, diğer iki tanesi de kontak bacağı olmak üzere en az 4 bacağı vardır. Kontak sayısına bağlı olarak bu sayı değişebilir. Bu örnekte kullanacağım röle, sıkça kullanılan 12v rölelerden. Kontaklar için 3, bobin için 2 bacağı var. Bu üç bacaktan biri ortak, diğeri normalde kapalı, sonuncusu da normalde açık olandır. Röle bobinine enerji verildiğinde normalde kapalı kontaklar açılır, normalde açık kontaklar kapatılır. Ortak ile kapalı kontaklar iletkendir.

Röle kullanırken dikkat edilmesi gerekenler

Şuna dikkat edelim, röle bobinine giden enerjiyi kestiğimiz anda çok yüksek bir potansiyel fark oluşur. Bu voltaj, bobine verdiğimiz voltajla ters kutuplara sahiptir ve manyetik akının bir anda kırılması sebebiyle oluşur. Dijital devrelerle çalışırken, röle bobinine giden enerjinin kesilmesi anında oluşan bu voltaj, devrenin kısa zamanda bozulmasına sebep olacaktır. Bu durumun önüne geçebilmek için bobine paralel olarak bir diyot bağlanır. Bu diyotun röle beslemesine ters kutuplu olması çok önemlidir, yoksa bütün akım diyot üzerinden toprağa akacaktır. Ters kutuplu diyot üzerinden akım geçmeyeceğinden; diyot, devrenin normal çalışması sırasında herhangi bir etki göstermeyecektir. Ancak bobine giden enerji kesildiği anda beslemeye ters kutuplarla oluşan voltaj, bu diyot üzerinden geçerek kaybolacaktır. Bu şekilde elektronik devrelerin bozulmasını engellemiş olursunuz.

Mikrodenetleyici ile rölenin en doğru şekilde kontrol edilmesi

Bir mikrodenetleyiciye röle bağlıyorsak çok yüksek ihtimalle şehir şebekesiyle çalışan bir cihazı kontrol etmek istiyoruzdur. Bunu yaparken kesinlikle şebekeye bağlı devrenin mikrodenetleyici devresinden elektriksel olarak bağımsız olması gerekecektir.

5 volt ile çalışan bir mikrodenetleyici ile 5 volt bobin voltajı olan bir röleyi sürerken röle bobinini doğrudan mikrodenetleyiciye bağlamamalısınız. Bunun sebebi, mikrodenetleyicilerin çıkışlarından çekilebilecek akımın çok sınırlı olmasıdır. Bunun yerine bir transistör ile rölenin bobinini sürmelisiniz. Bu durum tabii ki 5 volttan daha yüksek voltajla çalışan röleler için de geçerli. NOT: Yukarıda da bahsettiğim gibi, kesinlikle bobinin beslemesine ters kutuplu bir diyot koymadan bir mikrodenetleyiciye veya transistöre röle bağlamayınız.

Bu devre ile bir röleyi sorunsuzca mikrodenetleyiciye bağlayabilirsiniz. Ancak mümkünse aşağıdaki devreyi kullanın 🙂

Şimdi sizlere Arduino ile kullanılan röle modülünün devre şemasını paylaşacağım. Mikrodenetleyici ile röle kullanırken bu devreyi tercih ederseniz daha güzel olacaktır. Çünkü bu devrede mikrodenetleyici ve röle için ayrı güç kaynakları kullanıyorsanız onlar da izole olarak çalışacaktır. Optokuplör ile ilgili yazımızı okumak için https://blog.turkiyeelektronik.com/2016/03/04/optokuplor/ adresine bakabilirsiniz.

Bir rölenin optokuplör ile nasıl sürüldüğünü gösteren devre şeması.
Bu şema ile rölenizi güvenle mikrodenetleyiciye bağlayabilirsiniz.

Umarım anlaşılır ve faydalı bir yazı olmuştur. Anlamadığınız yerler olursa veya ek bilgiye ihtiyaç duyarsanız sorunuzu yorumlardan sormaktan çekinmeyin. Eğer içeriği faydalı bulduysanız paylaşarak bana destek olabilirsiniz :)) Başka bir yazıda görüşmek üzere…

Potansiyometre (pot)

Merhaba arkadaşlar… Sizlere devre elemanları hakkında kısaca bilgi vermeye devam edeceğiz. Bu yazımızda potansiyometre hakkında bilgi vereceğiz.

[sam id=”1″ codes=”true”]

Potansiyometre, değeri fiziksel etkilerle değişebilen dirençtir. Reosta ise, potasyometrelerin çok daha güçlüsüdür.

potansiyometre

LDR

Merhaba arkadaşlar… Bu yazımızda sizlere LDR’nin ne olduğundan bahsedeceğiz.

[sam id=”1″ codes=”true”]

LDR (foto direnç), üzerine düşen ışık şiddetiyle ters orantılı olarak değişen dirençtir. Hem AC akımlarda hem de DC akımlarda aynı özellikleri gösterir.

0B5yPSIH6G3mSVmtSTFdOZi1qdGc

Örnek bir devre (karanlıkta yanan lamba):

f21295b1241222db2b08e3035b9d52e1

Kondansatör

Merhaba arkadaşlar… Bu yazımızda sizlere kondansatörlerden bahsedeceğiz.

[sam_ad id=”1″ codes=”true”]

Kondansatörler, elektriksel yükü içerisinde depolama özelliğine sahip devre elemanıdır.  Yalıtkan bir malzemenin iki iletken maddenin arasına konulmasıyla üretilir. Filtreleme devrelerinde, anfi devrelerinde kullanılır.kondansator_sembolu

Kutuplu ve kutupsuz olmak üzere ikiye ayrılır. AC akımlarda kutupsuz kapesitör kullanılır. Görseldeki İlk sembol kutupsuz kapesitör simgesidir. Kutuplu kapesitör ise DC akımlarda kullanılır.

Diyot

Merhaba arkadaşlar…

Bu yazı ikinci yazımız… Sizlere diyot devre elemanı hakkında bilgi vermeye çalışacağız….  [sam id=”1″ codes=”true”]

Diyot adlı devre elemanı, akımın sadece tek yöne akmasını sağlar.

Diyotun Görseli:diyot_gorsel

Diyotun Şeması:

diyot_polarma

TÜRLERİ:

  1. Lamba Diyotlar
  2. Metal Diyotlar
  3. Yarı İletken Diyotlar
  4. Köprü Diyotlar
  5. LED Diyotlar

Lamba Diyotlar:  Lamba diyotlar en yaygın biçimde redresör ve detektör olarak kullanılmıştır. Sıcak katotlu lamba, civa buharlı ve tungar lambalar bu gruptandır. Sıcak katotlu lamba diyodun iç görünüşü ve çalışma şekli verilmiştir. Şekilde görüldüğü gibi ısınan katotdan fırlayan elektronlar atom tarafından çekilmekte ve devreden tek yönlü bir akım akışı sağlanmaktadır. Eskiden kalanların dışında bu tür diyotlar artık kullanılmamaktadır. (Alıntıdır)

Metal Diyotlar: Bakır oksit (CuO) ve selenyumlu diyotlar bu gruba girmektedirler. Bakır oksitli diyotlar ölçü aletleri ve telekomünikasyon devreleri gibi küçük gerilim ve küçük güçle çalışan devrelerde, selenyum diyotlar ise birkaç kilowatt ‘a kadar çıkan güçlü devrelerde kullanılırlar. (Alıntıdır)

Yarı İletken Diyotlar:  P-tipi ve n-tipi germanyum veya silisyum yarı iletken kristallerin bazı işlemlerden geçmesi sonucunda oluşur. Hem elektronikte hem de elektrikte kullanılır.

Köprü Diyotlar: AC akımları DC akıma çevirmekte kullanılır.

LED Diyotlar: Light Emitting Diode (Işık Yayan Diyot); yarı iletken, diyot mantığıyla çalışan, ışık yayan bir devre elemanıdır.